Taş ocağı yükleme ve altyapı hafriyatı: biri patlatma sonrası sert taş malzemeyle, diğeri yumuşak veya karışık toprakla karşı karşıyadır; yükleme ritmi, saha koşulları ve nakliye sıklığı farklıdır. Yüklenici firmaların tek bir ekskavatörü paylaşmayı düşünmesi genellikle ekipman sayısını ve nakliye maliyetlerini azaltmak içindir. Ancak paylaşımın geçerli olup olmadığı makinenin büyüklüğüne değil, iki çalışma koşulunun ekipmandan taleplerinin aynı makinenin kapasite aralığına girip girmediğine bağlıdır. Bu yazı, bu soru etrafında SH470'in kamuya açık verilerini kalem kalem karşılaştırır.
Önce iki çalışma koşulunun ne gerektirdiğine bakalım
Taş ocağı yüklemesinin ana kısıtı, malzemenin sert ve blok boyutunun düzensiz olmasıdır; kepçe yığına girebilmelidir, kazma kuvveti yetersiz olduğunda kepçe tam dolmaz, tekrarlı gevşetme gerekir veya ikincil kırma ihtiyacı doğar. Altyapı hafriyatı ise daha çok kazma derinliği, boşaltma yüksekliği, çalışma yarıçapı ve yürüyerek nakliyeye odaklanır; malzeme durumu büyük ölçüde değişir, yumuşak toprak, dolgu toprağı veya az miktarda taş içerebilir.
İki çalışma koşulunun aynı ekipmandan talep ettiği gereksinimler dört grupta toplanabilir: kepçe hacmi ve kazma kuvveti kombinasyonu, hidrolik sistemin sürekli çıkışı, alt takım ve zemin basıncı, çalışma alanı ve nakliye koşulları. Aşağıda SH470 verileri grup grup karşılaştırılmıştır.
Kepçe hacmi ve kazma kuvveti: taş yüklemede sadece kepçe hacmine bakılmaz
SH470'in kepçe kapasitesi 2,0–2,2 m³, kepçe kazma kuvveti 290 kN, arm kazma kuvveti 236 kN'dir. Taş ocağı yüklemesi için kepçe hacmi her kepçenin teorik yükleme miktarını, kazma kuvveti ise kepçenin yığına sorunsuz girip giremeyeceğini belirler. Taş blokları büyük ve yığın sıkı olduğunda, kazma kuvveti ile kepçe hacmi uyumsuzsa kepçe hacmi yeterli olsa bile tam dolmama durumu ortaya çıkabilir.
Altyapı hafriyatı açısından 2,0–2,2 m³ kepçe hacmi ile 290 kN kepçe kazma kuvveti kombinasyonu, normal toprak yüklemede ağır hizmete yatkın bir konfigürasyondur. Uygun olup olmadığı, sadece kepçe hacmi değerine değil, damperli kamyon kasası hacmine ve yükleme noktası düzenine bağlıdır.
Hidrolik ve güç: sürekli çalışma altında çıkış koşulları
SH470, 250 kW/2000 rpm nominal güce sahip Cummins QSM11 motorla donatılmıştır; hidrolik sistem Linde yük algılamalı olup pompa konfigürasyonu 2× değişken pistonlu pompa + 1× dişli pompa, maksimum çalışma debisi 2×360+27 L/dk'dır. Bu veriler, makinenin hidrolik debi ve güç çıkışı açısından ağır hizmet sürekli çalışma için tasarlandığını, taş ocağı yüklemesi gibi sık çevrimli ve yük dalgalanması büyük koşullara karşılık geldiğini gösterir.
Ancak veriler, farklı malzeme durumlarında gerçek çevrim süresi, yakıt tüketimi veya üretim kapasitesi bilgisi vermemektedir. Ortak kullanım planının altyapı hafriyatının vardiya gereksinimlerini karşılayıp karşılayamayacağı, somut iş hacmi, kamyon sayısı ve saha organizasyonu ile ayrıca hesaplanmalıdır; güç ve debiden doğrudan çıkarım yapılamaz.
Alt takım ve saha: taş ocağı ile hafriyat sahasının zemin koşulları farklıdır
SH470 çalışma ağırlığı 44900 kg, palet genişliği 600 mm, zemin basıncı 80,2 kPa, tırmanma kabiliyeti %70 (35°). Taş ocağı yükleme noktası genellikle kırmataş zemin olup taşıma kapasitesi görece nettir; altyapı hafriyatında dolgu alanı, yumuşak toprak veya yüksek su içeriğine sahip zeminle karşılaşılabilir. 80,2 kPa zemin basıncının çökmeye yol açıp açmayacağı sahadaki zemin türüne ve su durumuna bağlıdır; veriler tek başına bir sonuç veremez.
Tek bir ekipman paylaşıldığında aynı paletli alt takım iki zemin türü arasında geçiş yapacaktır. Satın alma öncesinde her iki sahanın zemin taşıma kapasitesi, giriş yolu genişliği ve eğimi ayrı ayrı kontrol edilmeli; taş ocağının koşulları tüm sahaları temsil ediyormuş gibi kullanılmamalıdır.
Çalışma alanı ve nakliye: paylaşımın getirdiği ek kısıtlar
SH470 maksimum kazma yarıçapı 12016 mm, maksimum kazma derinliği 7800 mm, maksimum boşaltma yüksekliği 7615 mm, makine genişliği 3490 mm, nakliye sırasında zemin temas uzunluğu 6735 mm'dir. Altyapı hafriyatındaki derin çukurlar veya belirli boşaltma yükseklikleri bu değerlerle kalem kalem karşılaştırılmalıdır.
Ortak kullanım planı ayrıca ekipmanın taş ocağı ile hafriyat sahası arasında nakledilmesi anlamına gelir. Makine uzunluğu 12090 mm, genişliği 3490 mm olup nakliye için lowbed ve yol koşullarının uygun olması gerekir. Nakliye sıklığı arttıkça paylaşımın getirdiği lojistik maliyeti göz ardı edilemez. Bu bölümdeki veriler yalnızca boyutları verir; taşıma planı ve maliyetlerini kapsamaz, ayrıca teyit edilmelidir.
Hangi koşullarda ortak kullanım planı yeniden değerlendirilmelidir
- Taş ocağında taş blokları büyük ve yığın sıkıysa, deneme yüklemesinde kepçenin yığına girmekte zorlanması veya tam dolmaması, mevcut kepçe hacmi ve kazma kuvveti kombinasyonunun tek başına yeterli olmayabileceğini gösterir; ön işlem veya konfigürasyon değişikliği değerlendirilmelidir.
- Hafriyat sahası ağırlıklı olarak yumuşak toprak ve dolgu alanından oluşuyorsa, 80,2 kPa zemin basıncı zemin taşıma kapasitesini aşıyorsa, yürüme ve çökme riski öncelikli olarak doğrulanmalıdır.
- Her iki çalışma koşulunun iş hacmi de ekipmanın tam yük kapasitesine yakınsa, tek ekipmanın paylaşılması vardiya çakışmalarına yol açar; bu durumda ekipman sayısı sorunu seçim sorunundan daha öne çıkar.
- Nakliye yolu veya lowbed koşulları makine boyutlarına uygun değilse, paylaşım saha girişini zorlaştırır.
Yukarıdakiler verilere dayalı koşullu değerlendirmelerdir, gerçekleşmiş inşaat sonuçları değildir. Gerçekte geçerli olup olmadığı saha deneme yüklemesi ve üretici teyidi ile belirlenmelidir.
Satın alma öncesi üretici ve sahadan teyit edilmesi gereken kontrol listesi
| Kontrol maddesi | Neden teyit edilmeli |
|---|---|
| Taş ocağı malzeme blok boyutu, yığın durumu ve deneme yükleme performansı | Veriler kepçe hacmi ve kazma kuvvetini verir, ancak gerçek malzeme altında yığına girme ve tam dolma durumunun yerini tutamaz |
| Hafriyat sahası zemin taşıma kapasitesi ve su durumu | 80,2 kPa zemin basıncının uygun olup olmadığı sahadaki zemin türüne bağlıdır |
| Damperli kamyon kasa hacmi ve boşaltma yüksekliği | 7615 mm maksimum boşaltma yüksekliği kasa ile hizalanmalı, kepçe hacmi ile kasa hacmi eşleşmelidir |
| Nakliye güzergahı, lowbed ve köprü sınırları | Makine boyutları nakliye fizibilitesini belirler, veriler taşıma planını kapsamaz |
| İki sahanın vardiya ve iş hacmi | Tek ekipman paylaşıldığında vardiya çakışması ekipman kapasitesinden önce kısıt haline gelebilir |
| Ataşman ve hidrolik hat konfigürasyonu | Taş ocağında hidrolik kırıcı ile ön işlem gerekiyorsa, ana makine ve ataşmanın debi, basınç ve bağlantı ölçüleri ayrıca doğrulanmalıdır; veriler kapsamamaktadır |
Fiyat teklifi alırken şu bilgiler sağlanmalıdır: iki çalışma koşulunun malzeme türü ve blok boyutu, saha zemin koşulları, kamyon özellikleri, iş hacmi ve vardiya düzeni, nakliye mesafesi ve yol koşulları, kırıcı gerekip gerekmediği. Bu bilgiler tam olduğunda üretici ortak kullanım planının uygulanabilir olup olmadığını değerlendirebilir; sadece bir model numarası bildirmek yeterli değildir.