Orta ölçekli taş ocaklarının birincil kaya kırma aşamasında, ekipman spesifikasyonunun ödünleşimi çoğu zaman sanıldığından daha incedir. Kırıcı küçük seçilirse, yüksek yoğunluklu bazalt veya granitte vuruş ritmi yetişmez ve ikincil kırma miktarı artar; kırıcı büyük seçilirse, ana makinenin hidrolik sisteminin debisi ve basıncı kararlı biçimde sağlanamayabilir ve yapı elemanlarının maruz kaldığı geri tepme kuvveti de daha büyük olur. Asıl belirlenmesi gereken “ne kadar büyük o kadar iyi” değil, ana makine, ataşman ve malzeme arasındaki sürekli çalışabilecek denge noktasıdır.
Önce kırma aşamasının taş ocağında neyi üstlendiğine bakalım
Taş ocağı birincil kaya kırma genellikle patlatma sonrası büyük kaya parçalarını işler; amaç, tane boyutunu sonraki yükleme veya kırma istasyonu beslemesinin kabul edebileceği aralığa düşürmektir. Bu aşamanın çalışma özellikleri büyük parça, sert yapı, yüksek aşındırıcılık ve çoğu zaman sürekli vuruş gereksinimidir. Ekipmandan beklentiler üç noktada toplanır: yeterli tek vuruş enerjisi, kararlı hidrolik besleme ve sürekli çalışma altında yapısal dayanıklılık.
Bu sitedeki ME1650 verileri, onu 33–38 tonluk büyük ekskavatörlere uyumlu ağır hizmet madencilik tipi hidrolik kırıcı olarak konumlandırır; uygulama alanları arasında açık ocak madenciliği, taş ocağı birincil kaya kırma ve büyük altyapı işleri yer alır. Bu konumlandırma, spesifikasyon denge noktasını değerlendirmenin başlangıcıdır; ancak ana makine tonajının bu aralığa düşmesi eşleşmenin tamamlandığı anlamına gelmez.
ME1650 verilerinde spesifikasyon dengesiyle ilgili birkaç
| kalem | veri değeri | seçim açısından anlamı |
|---|---|---|
| Uyumlu ana makine | 33–38 ton ekskavatör | İlk eleme koşulu, yeterli koşul değil |
| Makine toplam ağırlığı | 3380 kg | Ana makine karşı ağırlığını ve bom yükünü etkiler |
| Hidrolik debi | 200–260 L/min | Ana makinenin hidrolik çıkışıyla örtüşmesi gerekir |
| Çalışma basıncı | 210–220 kg/cm² | Ana makinenin kararlı biçimde sağlayabildiği teyit edilmelidir |
| Keski çapı | 165 mm | Delme kabiliyetini ve uygun malzemeyi belirler |
| Keski uzunluğu | 1500 mm | Derin kırmayı ve matkap çubuğu gerilmesini etkiler |
Bu tablo bir seçim sonucu değil, kontrol sırasının hatırlatıcısıdır. Tonaj aralığı giriştir; debi ve basınç ana makine tarafındaki katı kısıtlardır; keski spesifikasyonu ve makine toplam ağırlığı ise bu kırıcının hedef malzemede hangi ritmi ortaya koyabileceğini birlikte belirler.
Debi ve basınç: iki değer aynı anda sağlanmalıdır
Veriler ME1650 için yüksek hidrolik debi aralığını 200–260 L/dk, çalışma basıncı aralığını 210–220 kg/cm² olarak verir. Bu iki değer taş ocağında sürekli kaya kırmada birlikte etki eder: debi vuruş frekansının sürdürülebilmesini, basınç ise tek vuruşun enerji düzeyini belirler. Ana makine yalnızca aralığın alt sınırına yakın debi sağlayabiliyorsa ve malzeme de yüksek yoğunluklu sert kaya ise, gerçek kırma ritmi beklenenin altında kalabilir. Satın alma öncesinde ana makinenin kırma modundaki gerçek çıkışı kontrol edilmeli, yalnızca nominal değere bakılmamalıdır.
Keski spesifikasyonu ile malzeme arasındaki karşılık
165 mm çapında ve 1500 mm uzunluğunda dövme keski, derin delme ve sert kaya kırma ihtiyacına karşılık gelir. Veriler, bunun bazalt, granit gibi yüksek yoğunluklu kaya katmanları ve kalın betonarme temeller için uygun olduğunu belirtir. Orta ölçekli bir taş ocağı açısından bu, söz konusu spesifikasyonun hafif malzemeler veya ince beton katmanları yerine patlatma sonrası büyük sert kaya parçalarını işlemeye daha uygun olduğu anlamına gelir. Sahadaki malzeme ağırlıklı olarak orta sertlikte ve daha küçük tane boyutlu taşlardan oluşuyorsa, görece büyük keski spesifikasyonunun hâlâ gerekli olup olmadığı gerçek malzeme durumuyla birlikte yeniden değerlendirilmelidir.
3380 kg yapı ağırlığının getirdiği uyum gereksinimleri
3380 kg makine toplam ağırlığı, ana makine tarafında buna uygun karşı ağırlık ve bom taşıma kapasitesi gerektiği anlamına gelir. Veriler, bu kırıcının yüksek frekanslı ve yüksek enerjili vuruşlar altında yapısal kararlılığı korumak ve hidrolik dalgalanmayı bastırmak amacıyla ultra rijit güçlendirilmiş yapısal şasi ve enerji geri kazanım akümülatörü kullandığını belirtir. Ancak bu aynı zamanda, ana makine tonajı alt sınıra yakınsa, bom, kova kolu ve döner platformun sürekli kırma sırasındaki taşıma payının teyit edilmesi gerektiği anlamına gelir. Tonajın 33 ton civarında mı yoksa 38 ton civarında mı olduğu, uyum koşullarının aynı olmadığını gösterir.
Hangi koşullarda bu spesifikasyon denge noktası olmayabilir
- Sahadaki malzeme ağırlıklı olarak orta-düşük sertlikte ve küçük tane boyutundaysa, 165 mm keskinin delme avantajı tam olarak kullanılamaz; birim zamandaki kırma miktarı daha küçük spesifikasyondan daha iyi olmayabilir.
- Ana makinenin hidrolik sisteminin gerçek çıkışı uzun süre 200 L/dk'nın altındaysa, yetersiz debi vuruş ritmini düşürür; bu durumda kırıcıyı zorla takmak yerine öncelikle ana makine kontrol edilmelidir.
- İş ağırlıklı olarak aralıklı ve küçük partili kırmadan oluşuyorsa, 3380 kg makine toplam ağırlığının getirdiği karşı ağırlık ayarı ve nakil yükü ekonomik olmayabilir.
- Taş ocağı basamak yüksekliği veya saha alanı sınırlıysa, 1500 mm uzunluğundaki keski ve makine dış ölçüleri konumlanma ve dönüş için ek gereksinimler doğurur.
Bunlar bu spesifikasyonu reddeden değerlendirmeler değil, “orta ölçekli taş ocağı” kavramının kendi içinde geniş bir aralığa yayıldığını ve spesifikasyon denge noktasının yıllık üretim, malzeme sertliği ve ana makinenin gerçek yapılandırmasıyla birlikte belirlenmesi gerektiğini açıklar.
Satın alma öncesinde yazılı olarak teyit edilmesi gereken hususlar
Veriler kırıcı gövdesi tarafındaki parametreleri vermiştir; ancak ana makine ile ataşman arasındaki eşleşme, bu yazıdaki verilerde yer almayan birkaç koşulu da içerir. Aşağıdaki hususlar teklif aşamasında üreticiden veya ana makine tarafından yazılı olarak teyit edilmelidir:
- Hedef ana makinenin hidrolik pompasının kırma modundaki gerçek debi ve basınç eğrisinin 200–260 L/dk ile 210–220 kg/cm² aralığını kapsayıp kapsamadığı.
- Kırıcı gövdesi bağlantı ölçülerinin ana makinenin kova kolu ve bağlantı pimleriyle karşılıklı ilişkisi.
- Hortum bağlantı spesifikasyonu, kırma hattının önceden ayrılıp ayrılmadığı ve debi dağıtım biçimi.
- Ana makineye 3380 kg ataşman takıldıktan sonraki karşı ağırlık ayar planı ve makine kararlılığı hesabı.
- Sürekli çalışma vardiyalarında hidrolik yağ sıcaklığı kontrolü ve soğutma koşulları.
Teklif istenirken sağlanması gereken saha bilgileri
Üreticinin kontrol edilebilir bir eşleşme görüşü verebilmesi için teklif sırasında şunların belirtilmesi önerilir: taş ocağının ana kaya türü ve patlatma sonrası tipik parça boyutu, günlük ortalama kırma miktarı ve vardiya düzeni, planlanan ana makine modeli ve tonajı, mevcut hidrolik sistem parametreleri, saha basamak yüksekliği ve çalışma alanı ile su altı veya kapalı alan çalışmasının söz konusu olup olmadığı. Bu bilgiler ne kadar somut olursa, ME1650 spesifikasyonunun gerçek denge noktasına düşüp düşmediği o kadar iyi değerlendirilebilir; yalnızca tonaj aralığına bakarak karar verilmemelidir.